Lu xew
Forbes neena komite Ad Hoc bu MIT ci Jëfandikoo IA ci Janngale, Jàng, ak Taggat ci Seytu ñaan nañu ñu soppali njàng mu kawe mi ci anam wu yaatu, dem lu ëppu waxtaan yu sew yi ci njuuj njaaj. Tegtal yi bokkuna ci ay njang yu xamme juntuwaay yu bees yi, ay natt yu ñu defaraat, ay sart yu leer ci kañ la ndonngo yi muna jefandiku mbaa munuñu ko jefandikoo juntuwaay yu bees yi, jang bu gina dëgër ci dëkkuwaay ak loxo, ak ay pexe yuy yàgg ngir xoolaat politik yi. Forbes dafa wax ni ci weeru saŋwiye 2026 lañu taxawal komite bi. Rapport bu njëkk bu MIT ak xalaati komite bi, xoolagu ñu ko ci xët wii.
Forbes dafa xamle ni komite Ad Hoc bu MIT ci Jëfandikoo IA ci Jàngale, Jàng, ak Tàggat Gëstu genne nañu benn rapoor ci 25 Uut, 2026, ginnaaw bi ñu ko taxawalee ci weeru Saŋwiye. Sunu sukkandikoo ci Forbes, laaj nañu komite bi mu xoolaat jëfandikoo juntuwaay yu bees yi ak ndonngo yi, ràññee ay pexe yu bees ci jang ak natt, ak tëral benn politiku jëfandikoo juntuwaay yu bees yi. Li mu mujjee digle demna lu gëna sori, di laaj lan la ndonngo yi wara jàng ak naka la daara yi mëna firndeel njàng mi su juntuwaay yu bees yi mëna bind, kode, tënk, jàngat ak simule. Forbes dafa joxe li njiitu MIT Sally Kornbluth wax ci jamono jooju ni "basin" ngir MIT ak njàng mu kawe mi. Rapport MIT bu njëkk bi joxee wuñu ko ci dokimaa biñ ko jëlee, moo tax li ci biir firndewul fii.
Forbes neena tontu komite bi amna ñetti mbir yu am solo. Kuur yi ak prograam yi dañu wara nekk “xam IA,” njàngum dëkkuwaay ak askanu nit ñi dañu wara gëna bàyyi xel ci, ba noppi MIT dafa wara sos pexe yuy wéyal jàngat ak xoolaat. Mungi xamle ni njang bu nekk munna wax ndax ndonngo yi munnañu jefandikoo juntuwaay yu bees yi, deñoo ko wara jefandikoo ci ay ligeey, mbaa deñu ko wara moytu lëmm. Forbes defay joxe ay misaal yu ci mel ni may IA ŋàññi ci benn njang mu bind ci noonu mu ko tere ci benn tëralin bu njëkk, laaj tabax bu amul ndimmbal bala ñuy dugal ay ndawu kod, ak may cammbar bu IA di jappale ci labo boobu di tëye ay jangat physique ak kaaraange boppam ci njeexte li.
Forbes dafa wax itam ni Laboratuwaaru Jàngale ak Jàng bu MIT siiwal na misaali gis-gis boobu. Ci benn misaalu njàngum làkk, ndonngo yi dañu defar seen tekki làkk, méngale ko ak benn tekki bu IA defar ba noppi jàngat tànneefi masin bi. Ci beneen bi, ab liggey buy wane ay done dafay méngale ab jéem bu IA jàppale ak liggéey buñu def ci njiitu jàngalekat bi, di wane jafe-jafe yi model bi di dundu. Yii misaal dañuy teg IA ni luñuy jàngat wala jumtukaay buñuy saytu, du luñuy wecci jàng buñudul gis. Forbes joxeewul ay test yu moom seen bopp ci liggéey yooyu, seeni njariñ, wala ni ñu leen jëlee ci njàngum MIT yépp.
Ay leeral ci cosaan: forbes.com ↗
Lu tax mu am solo
Jafe-jafe bi mooy ndax essay yi, kode yi, porose yi ak yeneen liggéey yu jeex ñu ngi joxe firnde yu wóor ci li ndongo yi mëna def sudee IA biy defar mën na defar lu bari ci liggéey boobu. Forbes neena MIT defa bëgg ñi am lijaasa ñu nekk ay jëfandikukat yu xarañ ci juntuwaay yu bees yi ci noonu lañuy tëye seen xel, xam xarala yu bees yi ak mëna liggéey te soxla wuñu ndimmbalu otomatik. Xeetu liggéey bi ñu nara def mën na indi jafe-jafe ci ni universite yi di xoolee njàng ak ni liggéeykat yi di xoolee xam-xam, ndigam balluwaay bi waxul ni ñuy jëlee xalaati MIT yi ci anam wu yaatu.
Jafe-jafe bi gëna mag ci mbootaay gi, ni ko Forbes waxee, mooy jàngat. Bataaxelu bataaxal bu jeex, tontu wala projet losisel mën na baña fësal lu bari ci ki ko defar sudee sistemu IA mën na defar ab resultaa bu wóór. Forbes dafay wax ci xalaat yu bawoo ci Stanford's Accelerator for Learning and ETS, ñu defar ko ginaaw bi ñu dajalee lu ëpp 100 njiiti njàng, gëstu ak politik, ñuy woote portfëy, waxtaan, liggéey yu am solo, feedback formatif ak wane mën mën. Forbes itam dafay leeral xeetu nattug ñaari yoon yu Daara bu kawe bu Sydney, boole ci liggéey bu wóór bu ñu nara firndeel mën mën moom boppam ak liggéeyu jumtukaay bu ñu may ngir tabax IA bu dëggu. Forbes moo siiwal méngale yooyu te kenn ci ñoom firndewul fii.
Forbes neena MIT nekkul di digal ñu genni juntuwaay yu bees yi. Taxawaay bi ñu nara def moy ligeey boo xamni ndonngo yi deñoo wara taxxaliko ci ay mënin te kenn du leen jappale ak ligeey boo xamni deñoo wara jang ni ñuy jefandiku IA ci anam wu jaar yoon, xoolaat li muy genne ak xam fu mu yam. Loolu lu am solo la ndax ñiy am lijaasa mën nañu soxla ñaari xeeti xam-xam yooyu: mën àtte seen bopp ngir jël yenn dogal yu am solo ak mën jëfandikoo jumtukaay yi ñuy jëfandikoo ci barabu liggéey bi. Forbes lëkkalena jafe-jafe boobu ak sosete yi, di wax ni sosete yi mënnañu jëfandikoo jumtukaayi IA te duñu tabaxaat ay taggat, njiit, saytu kalite ak sistem yu leen wër.
Muy wax ci meta-analyse bu weeru màrs 2026 ci 35 njàngale yu am 4,193 nit ñu ci bokk, ak beneen xoolaat bu wuute ci 67 njàngale. Forbes neena ki njëkka gis ni jëfandikoo ChatGPT amna njeexte yu baax ci njariñu njàng mi, ñaareel bi gis ni laaj ak tontu buñ yamale, xalaat ak jàngat mën nañu jàppale xalaat bu xóot ak gis-gis bu bees; jëfandikoo lu néew ci anam wu jaar yoon mingi ànd ak cognitif offloading ak xalaat bu gëna néew doole. Forbes moo joxe li ñu gis, te kenn ci ñoom amul benn firnde ci gëstu yiñ def ci balluwaay biñ joxe. Duñu wane itam ni sàrt yi MIT tëral dina gëna baaxal njàng mi ci wàllu njàngale yi wala ci askanu ndongo yi.
Mekanism buy weccoo xalaat: naka lay doxee
Saytu xarala yu bees yi ci ginaaw yokkute bii ci anam wu weccoo xalaat.
Why can ethical evaluation not be reduced to one model score?
Li nga wara seetaan ci topp
Test bi gëna am solo mooy jëfandikoo gi. Xoolal ndax MIT dafay siiwal ay sàrti njàngale yu leer, soppali anam yi ñuy jàngatee, yaatal fësal wax wala jëfandikoo, ba noppi natt ni coppite yooyu di amee ci njàng ak njub ci wàllu njàng. Forbes wonena itam ap jego bu am ñaari yoon: yenn ligeey yi deñuy saytu mënin bu amul ndimmbal, waaye yeneen ligeey yi deñuy may juntuwaay yu bees yi ci ay jekkal yu dëggu. Xamu ñu ban xalaat la MIT di jël, ñaata lañu koy njëg, ak ndax firnde yu bawoo ci yeneen mbootaay dañu jàppale xeetu njàngale biñ wax.
Doxal bi mooy wane ndax proposition bi dafay jëmmal njàngale bu am solo wala dafay gëna bari ay këyitu njàng mu bees. Seetal làkku politik bu mujj bu MIT, limu ak xeetu njàngale yi jël sàrti IA yu wuute, ak ndax ndonngo yi jot ay leeral yu méngoo ci jëfandikoo giñ may. Ay màndarga yuñ mëna jëfandikoo dañuy àndaale ak kàddu yu bari yuy wax, saafara jafe-jafe yuñ yor, liggéey ci labo, portfëy wala yeneen jàngat yuy wane xalaat, te baña yam ci liggéey bi jeex. Woykat bi waxul ban ci jëf yooyu MIT di sàkku, naka la coppite yi di gaawe am, wala ndax dina ñu ko jëfandikoo ci Institut bi yépp.
Forbes dafa wax ni MIT dafa bëgga aar njàngum dëkkuwaay ak diggante ndonngo yi ak kilifa yi ndax xibaar yi, jàngalekat yi, bind ak ndimmbalu kodage dañu gëna bari. Xoolal ndax loolu dina jur dugal xaalis buñu mëna natt ci labo yi, projet ekip yi, jàngale bu lalu ci waxtaan ak yokkuteg kilifa yi, du nekk luy fësal lëkkaloo nit ñi. Forbes neena itam ni MIT mungi waajal ay mbootaay yu lalu ci ay disiplin ngir dimmbali kilifa yi jëfandikoo juntuwaay yu bees yi ci seen gestu. Laaj yi gëna am solo ñooy kan mooy doxal dëkk yooyu, ban yoon lañu nara tëral, ak naka la Institut bi di saafara jafe-jafe yi am ci wàll yi.
Test bi gëna yaatu mooy ndax yeneen universite yi ak liggéeykat yi dañu jàpp ni MIT dafa am njariñ. Forbes dafay méngale ak jëfandikoo IA ci liggéeyukaay yi, ba noppi wax ci Microsoft, muy wane ni jëfandikukat yu bari dañu jàpp ni IA bi mooy ndoorte li, te dañuy fonk seytu kalite ak xalaat bu xóot. Mungi joxoñ itam benn gis gis bu PwC ni ligeeykat yi am xam xam ci juntuwaay yu bees yi deñuy am saleer bu gina kawe ci done yu rapoor bi. Limu yooyu firnde wuñu ni xeetu MIT dina tekki ci barabi liggéey yi. Li ñu xamul moy njëgu natt bu bees bi, njeexital yi ci jot gi ak ligeeyu ndonngo yi, koolute bu pexe yu IA yi di gise, ak naka la daara yi di xoole njang mi te duñu def ay wattu yu ëppu.